ja_mageia_template_v1.2_1.5.x

Wkrótce

WYKŁAD

prof. Rościsława Żerelika
pt. Najazd mongolski na Armenię
w świetle kronik z XIII w.

8 września (piątek) godz. 16.00

Akademia Rycerska
Wstęp wolny

  • Narrow screen resolution
  • Wide screen resolution
  • Decrease font size
  • Default font size
  • Increase font size
Home Eksponat miesiąca Wyposażenie grobu germańskiego wojownika z okresu wpływów rzymskich z Mściwojowa
Wyposażenie grobu germańskiego wojownika z okresu wpływów rzymskich z Mściwojowa PDF Drukuj
Archiwum - Eksponat miesiąca
środa, 01 maja 2013 00:00

ML/A 4073
Prezentowane zabytki pochodzą ze stanowiska Mściwojów 14 (AZP 81-21, stan. 64), pow. jaworski. Stanowisko, wraz z kolejnymi dwoma badanymi w latach 1997-1999 stanowiskami Mściwojów 16 i 17, położone jest na krawędzi zachodniej terasy Wierzbiaka, na południe od miejscowości Mściwojów. Badania na stanowisku prowadzone były przez Romualda Piwko w związku z budową zbiornika retencyjnego „Mściwojów”.
Mściwojów 14 to wielokulturowa osada, na której odkryto obiekty związane z kulturą łużycką, pochodzące z IV/V epoki brązu i okresu halsztackiego, kulturą przeworską z okresu przedrzymskiego i wpływów rzymskich. Na stanowisku zadokumentowano również obiekty z wczesnego średniowiecza. Obok obiektów związanych z zasiedleniem tego obszaru (pozostałości domów, studni, obiektów produkcyjnych np. dymarek), w czasie badań odkryto również dwa groby. Na podstawie wyposażenia zostały przyporządkowane do kultury przeworskiej i wydatowane na fazy B2, B2-C1a. W chronologii bezwzględnej jest to okres od 70 do 220 r. n.e. Na podstawie wyposażenia można przyjąć, że grób nr 1 (ML/A 4073) to pochówek mężczyzny, grób nr 2 (ML/A 4074) to grób kobiecy. Niestety nie znamy formy, ani głębokości jam grobowych, dlatego też utrudnione jest określenie relacji chronologicznej obiektów. Według planu stanowiska, obiekty te były oddalone od siebie o 5 m. W związku z faktem, że znajdowały się one blisko krawędzi badanego obszaru możemy zakładać istnienie dalej na północny-zachód kolejnych grobów.
Na wyposażenie grobów składały się naczynia, pełniące funkcję urn oraz zabytki stanowiące pierwotnie elementy stroju zmarłych osób. W grobie nr 1 – grób męski – znajdowało się naczynie wazowate o znacznym stopniu zniszczenia (brak wylewu): średnica dna 11,7 cm, wysokość zachowanej części 25,6 cm, grubość ścianki naczynia 9-10 mm.

ryc. 1 tablica grób męski


Ryc.1 tablica - grób męski


Wyposażenie grobu: metale
Wyposażenie odkryte w popielnicy 1 zdecydowanie przemawia za faktem, że był to pochówek męski. Składają się na nie następujące przedmioty wykonane z żelaza:
- 2 fragmenty imacza tarczy (ryc. 1g)
- nóż, o długości zachowanego fragmentu 122 mm (ryc. 1d)
- sprzączka, (ryc. 1b) należąca do grupy G (typ G16). Takie sprzączki są charakterystyczne dla kultury przeworskiej w fazie B2, występują one również w grobach datowanych na przełom faz B2/C1a oraz C1a. Sprzączki G16 spotykane są także w grupie gustowskiej w fazie B2 i na przełomie B2/C1a oraz w kulturze luboszyckiej, a także nad górną Łabą oraz na Słowacji
- umbo (ryc. 1i). Jest to umbo z tępym kolcem typu 7a wg Jahna, charakterystyczne dla faz B2 i C1a. Umba tego typu występują w grobach z bronią kultury przeworskiej grupy IV (horyzont1), datowanej na fazę B2/C1a, natomiast ich młodsze wersje (jak ta, z którą mamy do czynienia w tym przypadku) w grupie V (horyzont 2) datowanej na fazę C1a (wg Godłowskiego)
- duży grot, silnie skorodowany, o uszkodzonej i niezachowanej w całości tulei (ryc. 1c). Na podstawie kształtu liścia (płaski, z żeberkiem, przewężony w 2/3 długości) oraz proporcji liścia do tulei można przypuszczać, że jest to typ I grupy grotów z pełnym liściem, datowanej na fazy B1-B2/C1a
- fragment tulei z wewnętrzną poprzeczką (ryc. 1h). Może to być zakończenie uszkodzonej tulei dużego grota. W takim wypadku jego proporcje uległby zmianie, a co za tym idzie także określenie typu. Mógłby być to zatem typ VI, datowany na fazę B2/C1a
- fragment mniejszego grotu (z zachowaną tuleją) (ryc. 1e)
- fragment mniejszego grotu (tylko liść) (ryc. 1f)

Datowanie
Wszystkie zabytki metalowe oraz rogowy grzebień prezentują dość spójny obraz chronologiczny. Spośród zabytków metalowych jako dobre datowniki mogą posłużyć: sprzączka, umbo oraz duży grot. Niestety, ich chronologia, choć tak podobna, jest także bardzo szeroka. Wszystkie te zabytki występowały w fazie B2, na przełomie B2b/C1a oraz C1a (chronologia wg Eggersa). W chronologii bezwzględnej jest to okres od 70 do 220 r. n.e. Jak się wydaje, najbardziej czułym datownikiem spośród zaprezentowanych, któremu odpowiada najwęższy zakres chronologiczny, jest żelazne umbo. Jest to młodsza wersja umba z tępym kolcem, które występuje w horyzoncie 1 i grupie IV grobów z bronią (B2/C1a) oraz horyzoncie 2 i grupie V (C1a). Dla grobu męskiego możemy zatem przyjąć datowanie na przełom B2b/C1a, czyli lata 160-180 n.e., lub nawet samą fazę C1a, czyli okres 180-220 n.e. Był to czas konfliktów zbrojnych między Cesarstwem i plemionami germańskimi w strefie limesu środkowo-dunajskiego, nazywanych wojnami markomańskimi oraz okres bezpośrednio po nim następujący.

K. Sielicka, dr T. Stolarczyk