ja_mageia_template_v1.2_1.5.x

Wkrótce

KONCERT

"Swing, swing, swing..."
Karpeta Jazz Brothers

29 czerwca (czwartek)
godz. 20.00

Lapidarium przy ul. Partyzantów


  • Narrow screen resolution
  • Wide screen resolution
  • Decrease font size
  • Default font size
  • Increase font size
Home Eksponat miesiąca Puginał nożowy
Puginał nożowy PDF Drukuj
Archiwum - Eksponat miesiąca
czwartek, 01 grudnia 2011 10:34

ML/A 3770 puginał nożowy, zabytek pochodzący ze stanowiska Leszczyna 44. Został odkryty w roku 2008 w czasie prac badawczych prowadzonych przez Dział Archeologii Muzeum Miedzi na terenie stanowiska związanego z eksploatacją rud miedzi (4).

Puginały należały do popularnej w średniowieczu formy uzbrojenia, noszonej zarówno przez rycerzy jak i niższe klasy ówczesnego społeczeństwa – mieszczan a nawet chłopów. Większą pod względem wymiarów tego typu broń określano mianem kordów. Wymiary znalezionego w Leszczynie zabytku wynoszą (wymiary w cm): długość całkowita 37,8; długość głowni: 25,3; szerokość głowni u nasady: 3,9; grubość głowni u nasady: 0,6; długość pióra: 16; szerokość 4 otworów na nity: 0,8; szerokość trzpienia przy końcu: 2,8; szerokość trzpienia przy przejściu w głownię: 2,7; w końcowej partii głowni zachowany fragment pochwy skórzanej (1-3).

Na stanowisku, udało się odkryć również narzędzia górnicze i fragmenty ceramiki. Najstarsze z nich pochodzą jeszcze ze średniowiecza. Sam puginał na podstawie znanych analogii datowany być powinien na 2 połowę XV wieku.
Puginał nożowy ze względu na miejsce znalezienia wiązać należy z prowadzonymi na tym obszarze pracami wydobywczymi. Górnicy stanowili w społeczeństwie średniowiecznym grupę o szerokim zakresie swobód, a jednocześnie warstwę, która właśnie dzięki nim z ówczesnych struktur wyraźnie się wyodrębniała. Jako wyspecjalizowana i dobrze zorganizowana grupa „zawodowa” podlegali bezpośrednio właścicielowi regale górniczego – w pierwszym rzędzie, cesarzowi, królowi, księciu, z czasem także instytucjom kościelnym, i traktowani byli jako wolni ludzie. Na podstawie prawa górniczego i wolności górniczej mogli nie tylko poszukiwać i eksploatować złoża na terenach podległych suwerenowi, ale także zamieszkać w odrębnych osadach, z czasem przekształconych w miasta, posiadali własną administrację i sądownictwo, a jako ludzie wolni mieli również prawo do noszenia broni. Uzbrojenie górników bardzo dobrze prześledzić można analizując źródła ikonograficzne pochodzące z XV i XVI w. Obok siekier i toporów, traktowanych zarówno jako narzędzia pracy jak i broń, widzimy również górników posiadających broń białą (6). Stanowiła ona wyposażenie urzędników górniczych, ale również zwykłych górników czy hutników.

 

puginał nożowy widok ogólny

1. puginał nożowy widok ogólny

rękojeść puginału zachowane nity oprawy

2. rękojeść puginału zachowane nity oprawy

koniec głowni zabytku z zachowanym fragmentem pochwy skórzanej

3. koniec głowni zabytku z zachowanym fragmentem pochwy skórzanej

plan pomiarowy stanowiska Leszczyna 44

4. plan pomiarowy stanowiska Leszczyna 44, kolorem czarnym oznaczono zapadliska szybów górniczych, znakiem „X” miejsce znalezienia zabytku

Zabytki pozyskane w trakcie badań na terenie stanowiska

5. Zabytki pozyskane w trakcie badań na terenie stanowiska 44: 1- fragment łańcucha, 2- kord (stan przed konserwacją), 3- klin, 4- żelazko, 5-6- haki, 7- fragment ceramiki. Oprac. T. Stolarczyk

sztych Heinricha Gödinga z 1598 r. przedstawiający krajobraz Freibergu i grupę górników

6. sztych Heinricha Gödinga z 1598 r. przedstawiający krajobraz Freibergu i grupę górników prowadzących prace poszukiwawcze, u boku jednego z nich widoczna szabla bądź kord

 

Ryciny:
1. puginał nożowy widok ogólny
2. rękojeść puginału zachowane nity oprawy
3. koniec głowni zabytku z zachowanym fragmentem pochwy skórzanej
4. plan pomiarowy stanowiska Leszczyna 44, kolorem czarnym oznaczono zapadliska szybów górniczych, znakiem „X” miejsce znalezienia zabytku
5. Leszczyna, stan. 44 (AZP 80-18). Zabytki pozyskane w trakcie badań na terenie stanowiska: 1- fragment łańcucha, 2- kord (stan przed konserwacją), 3- klin, 4- żelazko, 5-6- haki, 7- fragment ceramiki. Oprac. T. Stolarczyk
6. sztych Heinricha Gödinga z 1598 r. przedstawiający krajobraz Freibergu i grupę górników prowadzących prace poszukiwawcze, u boku jednego z nich widoczna szabla bądź kord