ja_mageia_template_v1.2_1.5.x

Wkrótce

Otwarcie wystawy

KATEDRA ORMIAŃSKA
WE LWOWIE I JEJ TWÓRCY

8 czerwca czwartek godz.17.00

Akademia Rycerska
ul. Chojnowska 2

  • Narrow screen resolution
  • Wide screen resolution
  • Decrease font size
  • Default font size
  • Increase font size
Home Eksponat miesiąca Formy do wypieku babek
Formy do wypieku babek PDF Drukuj
Archiwum - Eksponat miesiąca
wtorek, 01 marca 2016 00:00

Formy do wypieku babek

Materiał: miedź, żelazo
Technika: tłoczenie, wycinanie, cynowanie
Pochodzenie: Niemcy, Czechy, Niderlandy
Datowanie: XIX,  XX w.  
Pozyskanie: Zakład Przerobu  Złomu Metali Nieżelaznych w Oławie
Nr inw. ML/M, 842, 843, 941, 903, 1052,1348

Formy do wypieku babek

Muzeum Miedzi posiada w swojej kolekcji formy do pieczenia bab z XIX i XX wieku. Wyroby te powstały z jednego kawałka blachy w technice tłoczenia, zawiniętą krawędź wzmocniono drutem żelaznym. Wnętrze obowiązkowo cynowano, zabezpieczając przed wytracaniem się toksycznych związków. W naszych zbiorach dominują formy klasyczne tzw. wiedeńska, a także frankfurcka (żebrowana), tortowa, oraz owalna tzw. melonowe, z kominkiem. Zwieńczenie kominka również traktowano dekoracyjnie, wycinając wzory np. stylizowana gwiazda.  Projektanci przedmiotów do wypieków korzystali z bogatego wzornictwa renesansowego, barokowego, tworząc różnorodne wariacje motywów np. pukle, kaskady, prążkowanie. Niektóre formy posiadają bogato zdobioną bordiurę. W latach 20 i 30 XX w. pod wpływem stylu art. deco zaczęto produkować naczynia do wypieku uproszczone geometrycznie. Prezentowane zabytki powstały w warsztatach niderlandzkich, niemieckich, czeskich.

Baby po raz pierwszy były pieczone w Rzeczypospolitej Obojga Narodów pod koniec XVII wieku. Na przestrzeni dziejów babki stały się nieodłącznym elementem wielkanocnego menu.  W Polsce zwyczaj ten pielęgnowano w kręgu dworu staropolskiego. Wypiekowi bab towarzyszył rytuał, starano się zminimalizować przeciągi w miejscu pieczenia, szkodziła również obecność mężczyzn, to wszystko miało zabezpieczyć przed opadaniem ciasta. Do baby wielkanocnej potrzebne były: mąka pszenna, ogromnej ilości żółtek (ok. litra) utarte z cukrem, z dodatkiem szafranu i wanilii. Do ciasta na zaczynie drożdżowym dodawano migdały lub rodzynki, po czym wlewano do form glinianych lub miedzianych. Z zachowanych źródeł możemy się dowiedzieć o rozmaitych przepisach na babki wielkanocne. Na stolach wielkanocnych „królowały” baby chlebowe, koronkowe, waniliowe, szafranowe, podolskie, piaskowe, które następnie polewano lukrem, czekoladą, konfiturami lub bez dodatków.
Obecnie formy są prezentowane na wystawie w naszym Muzeum, Miedź w wielu odsłonach.


przepis z XIX w.:
„Pół garnca żółtek ubijać w niecce godzinę, wsypać 4 szklanki suchej mąki, 2 filiżanki cukru, 2 filiżanki gęstych drożdży, bić znowu godzinę, wlać do formy i postawić na letnim piecu, aby podeszła na 2 palce niżej od formy, skoro się podniesie, wstawić do gorącego pieca na 3 kwadranse ostrożnie, aby nie strząść. Forma powinna być tak wysoka jak arkusz papieru. Piec w górze wygasić i przykryć cienkim papierem babę, wyjmować z pieca ostrożnie i z rondlem położyć na poduszce, póki zupełnie nie ostygnie i potem jeszcze ostrożnie wyjmować”.


K. Pokorny, Nablyskana krasna, Praga 2009.
H. Szymanderska, Polska Wielkanoc. Tradycje, zwyczaje, potrawy, Warszawa 1990
M. Łozińska, W ziemiańskim dworze. Codzienność, obyczaje, święta, zabawa. Warszawa 2011.

Oprac. Karolina Brymora