ja_mageia_template_v1.2_1.5.x

Wkrótce

WTOREK MUZYCZNY

„Concerto d`amore"   

24 października
godz. 17.00

Akademia Rycerska
Wstęp wolny

  • Narrow screen resolution
  • Wide screen resolution
  • Decrease font size
  • Default font size
  • Increase font size
Home Eksponat miesiąca Przekrój pionowy i poprzeczny wieży św. Jadwigi, 1889 r.
Przekrój pionowy i poprzeczny wieży św. Jadwigi, 1889 r. PDF Drukuj
Archiwum - Eksponat miesiąca
środa, 13 maja 2015 13:12

Przekrój pionowy i poprzeczny wieży św. Jadwigi, 1889 r.
Tytuł: Der Hedwigsturm des Schlosses in Liegnitz, [z:] „Zeitschrift für Bauwesen”, 1889 r., tablica 29
Autor: Otto Peters (1850-1927), rytownik: Walther, wydawca: Wilhelm Ernst & Korn, Berlin
Data powstania: 1889 r.
Technika i materiał: staloryt, papier
Numer inwentarzowy: ML/H/2658
Wymiary: 44,5 x 28,8 cm
Sposób i data pozyskania: zakup, 2009 r.


Przekrój pionowy i poprzeczny wieży św. Jadwigi, 1889 r.


Wieża św. Jadwigi, wzniesiona w typie wieży ostatecznej obrony (tzw. bergfriedu), powstała w pierwszej połowie XIII w. wraz z narodzinami murowanej rezydencji książęcej w Legnicy. Choć nie można wykluczyć, iż początkowa faza budowy zamku przypadła na schyłek panowania księcia śląskiego Bolesława Wysokiego ( 1163-1201), pełny swój kształt realizacja ta przybrała w okresie rządów jego następcy Henryka Brodatego (1201-1238).

W pierwszych dziesięcioleciach XV w., w okresie rządów księcia Ludwika II( 1409-1436) 20-25 m budowlę z XIII w. nadbudowano do obecnej wysokości w formie nawiązującej do wież zamków francuskich. W tym okresie doszukać możemy się również źródeł legendy o zamieszkaniu wieży przez św. Jadwigę (1178/1180-1243).

Za panowania księcia legnickiego Fryderyka II (1488-1547), przypuszczalnie po 1508 r., w jednej z komnat powstały unikatowe w skali dzisiejszego Śląska polichromie ścienne tzw. „Zielonej Komnaty”. Nawiązują one do ówczesnej kultury rycersko-dworskiej wyobrażając ideały i wzorce cnót dla rycerstwa – tzw. „dobrych bohaterów”.

Prezentowana tablica pochodzi z ukazującego się w Berlinie w latach 1851-1931 czasopisma dla inżynierów budowlanych i architektów „Zeitschrift für Bauwesen”. W ramach tego tytułu wydawane były również atlasy z tablicami  zawierającymi m.in. rzuty budowli publicznych, kościołów, elementów infrastruktury (mosty, wiadukty itp.) jak i detale architektoniczne. Na tablicy przedstawiono wygląd zewnętrzny wieży od strony ul. Nowej (dawniej Neuer Weg), przekrój podłużny, 3 rzuty poprzeczne oraz detale.

Widok wieży św. Jadwigi z 1889 r. ukazuje obiekt po pożarze zamku z 1835 r. i będącej jego skutkiem neogotyckiej przebudowie według projektu Karla Friedricha Schinkla (1781-1841), pruskiego architekta nadwornego. Dolną partię wieży pokryto oblicówką z cegły maszynowej. W ramach prac budowlanych w 1880 r. dokonano wymiany dachu o czym informował pozostawiony w miedzianej gałce wieńczącej wieżę list radcy budowlanego rejencji dolnośląskiej Schalka. O wiele trudniej jest dzisiaj ocenić skalę ingerencji we wnętrzach wieży podczas wspomnianej przebudowy.

Przekrój podłużny ukazuje 9 poziomów do hełmu wieży. Poziom 1, stanowiący fundament budowli przekryty został kopulastym sklepieniem z cegły. 3 następne kondygnacje najpewniej posiadały stropy drewniane. Poziom 2 najprawdopodobniej wykorzystywany był na cele więzienne. Przemawia za tym przebicie na poziom fundamentowy, służące jako kloaka dla skazańców.

Z lewej strony na poziomie 3 widoczny jest pierwotny otwór wejściowy z XIII w., umieszczony na wysokości kilkunastu metrów od poziomu dziedzińca. Gdy w epoce nowożytnej obok wieży św. Jadwigi wyrosły nowe zabudowania zamkowe, stare wejście umożliwiało odtąd komunikację z przyległym budynkiem (w XVII w. w tym miejscu stał arsenał i zbrojownia książęca, w czasach pruskich ok. poł. XVIII w. magazyn soli). Dziś pierwotne wejście jest zamurowane. Na wspomnianym poziomie zauważamy też drewnianą konstrukcję schodów wiodących na górne piętra.

Na następnej, czwartej kondygnacji, kamienne schody przyjmują postać spiralną, ograniczoną przestrzenią cylindrycznej murowanej klatki schodowej. Pozostałości stopni z piaskowca  do dziś wystają z muru wieży. Poziom 5 mieści tzw. Zieloną Komnatę. Na schemacie wyraźnie widoczny jest kominek z paleniskiem ogrzewający pomieszczenie, a także sklepienie spięte kamiennymi żebrami u zbiegu których umieszczono zachowany do dziś zwornik w kształcie tarczy herbowej Piastów śląskich.

Obecnie palenisko zostało usunięte, a w miejscu kominka przebito wejście na kolejne kondygnacje wieży. Częściowo zachowała się jedynie czasza kominka. Pierwotne wejście do komnaty, w pobliżu okna wschodniego (częściowo przesłoniętego klatką schodową) zostało zamurowane.
Nad poziomem Zielonej Komnaty do dachu zaznaczono na przekroju cztery dalsze kondygnacje. Wierzchołek starej wieży przebudowano tworząc osadzony na wspornikach z piaskowca krenelaż. Na tej konstrukcji osadzono mniejszy ceglany ośmiobok zwieńczony hełmem z lukarnami.

Ukazane na przekroju podłużnym kondygnacje wieży nie zachowały się wskutek pożaru zamku z 1945 r. Rekonstrukcji kondygnacji wieży dokonano podczas odbudowy z lat 60 i 70 XX w. W latach 2011-2013 dokonano zakrojonego na szeroką skalę remontu wieży św. Jadwigi. Obecnie wieża przedzielona jest stropami żelbetonowymi. W ramach omawianych prac przeprowadzono także zabiegi konserwatorskie przy malowidłach ściennych Zielonej Komnaty.

Od 2013 r. wnętrze wieży św. Jadwigi do poziomu Zielonej Komnaty  udostępniane jest turystom w ramach zwiedzania zamku w okresie od kwietnia do października.

Opracowanie: Konrad Byś