ja_mageia_template_v1.2_1.5.x

Wkrótce

Wykład

Ormianie w Polsce
ponad 600 lat historii


28 czerwca o godz. 16.00

Akademia Rycerska, ul. Chojnowska 2


  • Narrow screen resolution
  • Wide screen resolution
  • Decrease font size
  • Default font size
  • Increase font size
Home Eksponat miesiąca Mściwojów - wyposażenie grobu kobiecego
Mściwojów - wyposażenie grobu kobiecego PDF Drukuj
Archiwum - Eksponat miesiąca
wtorek, 10 grudnia 2013 13:05

ML/A 40734
Prezentowane zabytki pochodzą ze stanowiska Mściwojów 14 (AZP 81-21, stan. 64), pow. jaworski. Stanowisko, wraz z kolejnymi dwoma badanymi w latach 1997-1999 stanowiskami Mściwojów 16 i 17, położone jest na krawędzi zachodniej terasy Wierzbiaka, na południe od miejscowości Mściwojów. Badania na stanowisku prowadzone były przez Romualda Piwko w związku z budową zbiornika retencyjnego „Mściwojów”.

Mściwojów 14 to wielokulturowa osada, na której odkryto obiekty związane z kulturą łużycką, pochodzące z IV/V epoki brązu i okresu halsztackiego, kulturą przeworską z okresu przedrzymskiego i wpływów rzymskich. Na stanowisku zadokumentowano również obiekty z wczesnego średniowiecza. Obok obiektów związanych z zasiedleniem tego obszaru (pozostałości domów, studni, obiektów produkcyjnych np. dymarek), w czasie badań odkryto również dwa groby. Na podstawie wyposażenia zostały przyporządkowane do kultury przeworskiej i wydatowane na fazy B2, B2-C1a. W chronologii bezwzględnej jest to okres od 70 do 220 r. n.e. Na podstawie wyposażenia można przyjąć, że grób nr 1 (ML/A 4073) to pochówek mężczyzny, grób nr 2 (ML/A 4074) to grób kobiecy. Niestety nie znamy formy, ani głębokości jam grobowych, dlatego też utrudnione jest określenie relacji chronologicznej obiektów. Według planu stanowiska, obiekty te były oddalone od siebie o 5 m. W związku z faktem, że znajdowały się one blisko krawędzi badanego obszaru możemy zakładać istnienie dalej na północny-zachód kolejnych grobów.

Mściwojów - wyposażenie grobu kobiecego

Wyposażenie grobu: ceramika

Popielnica złożona w grobie nr 2 to ręcznie lepione naczynie wazowate, zachowane w całości o następujących wymiarach: średnica dna 10,2 cm, średnica wylewu 22,2 cm, wysokość 17,3 cm, grubość ścianki przy wylewie 6-6,5 mm (ryc. 1a). Jest to niska waza z niewyodrębnionym dnem i słabo wyodrębnioną szyjką, o największej wydętości brzuśca na wysokości powyżej połowy naczynia. Zaokrąglony wylew zaznaczony jest biegnącą tuż pod nim dookolną linią rytą. Powierzchnia tej urny jest gładka, jednak jej barwa jest niejednolita. Widoczne są wyraźne plamy, od jasnoszarych, przez kremowe do czarnych, co świadczy o nieutrzymaniu stałej atmosfery wypału. Na obitej powierzchni widać rodzaj zastosowanej domieszki. Jest to domieszka drobnoziarnista, z przewagą piasku oraz z rzadszymi, grubszymi ziarnami mineralnymi. Naczynie zdobione jest ornamentem rytym wykonanym przy pomocy dwuzębnego narzędzia. Na granicy brzuśca i wklęsłej szyjki znajdują się dwie dookolne linie. Na brzuścu natomiast znajduje się ornament ukośnych podwójnych linii, które miejscami grupują się w odwrócone, otwarte trójkąty.  

Zarówno forma naczyń, jak i zastosowana technologia oraz ornament nie są typowe dla przeworskiej ceramiki grobowej, co może potwierdzać teorię A. Błażejewskiego o wpływach nadłabskich uwidaczniających się w materiale ceramicznym pozyskanym na osadzie w Mściwojowie.

Wyposażenie grobu: grzebień rogowy

Jedynym darem grobowym, złożonym w popielnicy nr 2, był rogowy grzebień (ryc. 1.b,c). Nosi on ślady znacznego zniszczenia, jest przełamany na dwie części, a zęby zachowały się w stopniu bardzo słabym. W okresie wpływów rzymskich na terenie całego Barbaricum grzebienie takie, wykonane z rogowych płytek połączonych metalowymi nitami, jedno- lub wielowarstwowe, występowały dość powszechnie. Na stanowisku bagiennym w Illerup Ǻdal odkryto ich 140. Ich uchwyty były zdobione geometrycznym lub, rzadziej, zoomorficznym ornamentem rytym. Grzebień z Mściwojowa po złożeniu obu części ma ok. 50 mm szerokości, 40 mm wysokości i ok. 6 mm grubości. Jest to grzebień jednopłytowy wieloczęściowy, połączony dwoma metalowymi nitami. Według typologii S. Thomas należy on do grupy I, zawierającej grzebienie jednowarstwowe. Ze względu na połączenie poszczególnych jego części metalowymi nitami oraz charakter zdobienia, można przypisać go do typu B, występującego w kulturze przeworskiej oraz, rzadziej, w kulturze wielbarskiej w fazach B2b i C1a. Jego powierzchnia zdobiona jest ornamentem rytym. Są to trzy linie biegnące wzdłuż dolnej części uchwytu oraz w jego górnej, centralnej części ornament punktowy otoczony dwoma okręgami (ryc. 1e). Takie zdobienie jest charakterystyczne dla bogatej kolekcji z Illerup Ǻdal. Opisywany grzebień został uszkodzony w taki sposób, że poszczególne jego części, połączone nitami, uległy rozsunięciu, dzięki czemu dokładnie widać sposób ich łączenia. Nity były wbite w rogową płytkę równolegle do krawędzi uchwytu i biegły przez całą jej długość, przez co uległa ona rozwarstwieniu, co jest szczególnie widoczne na części uchwytu, od której odłamała się jego dolna partia z zębami. Grzebień ten składa się z trzech części – węższej środkowej i dwóch bocznych. Wąska partia środkowa z koncentrycznym ornamentem jest wyraźnie oddzielona od partii bocznych. Należy jednak pamiętać, że grzebień jest zniszczony w stopniu, który utrudnia analizę jego budowy. Na powierzchni odłamanego fragmentu widoczna jest metalowa półkolista płytka, której nie spotyka się na innych rogowych grzebieniach (ryc. 1d). Także powierzchnia tego fragmentu zmieniła barwę na czerwono-miedzianą, co może wynikać z faktu przepalenia grzebienia na stosie pogrzebowym lub z procesów postdepozycyjnych. W związku z tym, że w popielnicy tej nie złożono charakterystycznych dla wojowników kultury przeworskiej elementów uzbrojenia, co było częścią tradycji sepulkralnych tej kultury, należy przypuszczać, że był to grób kobiecy.

Katarzyna Sielicka, Tomasz Stolarczyk